Historie

De Willem Albertsvaart

By december 2018 No Comments

Het kanaal Willem Albertsvaart voor het huis van de familie Kornelis Tabak (1873 Smilde-1932 Klveen). Meisjes uit Barger Compas die naar de huishoudschool gaan in Klazienaveen fietsen terug naar huis. Achteraan fietst Dina Kuipers. Ik schat dat de foto gemaakt is rond 1960 (foto; familie Tabak)

Veenvaart

Anno 2013 wordt aan de westkant van het huis van Speller een stuk van de Veenvaart gegraven. Hier komt de Veenvaart uit noordelijke richting, uit het Staatsbosgebied-Veenpark en maakt verderop een bocht in de richting van het Scholtenskanaal. Het kanaal Willem Albertsvaart ligt in open verbinding met de Veenvaart. De straatweg gaat als viaduct erover heen. Mooi is te zien, vanaf het erf van de jongens van Speller, hoe fietsers puffend en steunend de brug omhoog fietsen en zich daarna met de wind in de haren naar beneden laten vieren. Rechts eindigt de Catovaart. Het water is opvallend bruin en ligt ook lager dan het water in de Veenvaart.

‘Over de Catovaart lag geen klapbrug of draaibrug’ zegt Henk Tabak (1949), die in het eerste huis na de Catovaart woont. ‘Een paar balken met planken vormde de overgang van de ene naar de andere kant. Wilde een schip de brug passeren dan werd die tijdelijk afgebroken. Het ging meestal om een schip die geladen was met turf, gegraven in een van de plaatsen ten oosten van de Catovaart. De ladersploeg trok het schip vanuit de zijwijk tot aan de brug. Dan werden de planken en balken op de wal gelegd en kon het schip erdoor. De trambrug over de Willem Albertsvaart (15) moesten de mensen zelf bedienen en daarna had de schipper vrij water. Wilde hij naar Klazienaveen dan koos hij de zuidelijke richting, wilde hij naar het Groninger land dan ging het schip door Sluis II noordwaarts’.

De huizen tussen Catovaart en Scholtenskanaal

Het kanaal Willem Albertsvaart ligt tot eind jaren zestig nog voor de huizen. Tussen kanaal en de tuinen van de mensen is een fietspad en een zandweg voor landbouwverkeer. Na de Catovaart staan een aantal huizen die samen met de huizen om de hoek aan het Scholtenskanaal de kern vormen van de buurtschap bij Sluis II.
Het eerste gebouwtje is de voormalige smederij-fietsenmakerij van Kornelis Tabak en Antje Middel. Ze wonen in het huis ernaast, met nummer 7, met voorin ook een inpandige kruidenierswinkel (20). Kornelis heeft de grond rond 1903 gekocht van een uit het Groningse Foxhol afkomstige familie Nieboer. Hendrik Nieboer staat later te boek als veenopzichter in de gemeente Emmen. Zijn dochter Fennegien trouwt met bakker Jan Hars, eigenaar van de bakkerij aan het Scholtenskanaal. Kan geen toeval zijn! ‘Nieboer moet daar meer bouwplaatsen gehad hebben’ zegt achterkleinzoon Henk Tabak. Hendrik Tabak en Harmina Tenberge zijn de volgende bewoners. Hendrik is zoon van Kornelis Tabak en Antje Middel. ‘Hendrik döt van alles’. Hij is smid, maar ook kruidenier en ‘petreulieboer’. Veel boodschappen worden opgeschreven. In de winter is er schaarste onder de mensen en zeker in gezinnen met kleine kinderen is dan geen geld voorhanden. Hendrik Tabak is ook huisslachter. Moeder Antje Middel woont een tijdlang bij hen in.
Vanaf 1971 wonen Henk Tabak en Trijn Kuipers en de dochters Sonja en Margo hier. Al voordat Trijn hier is komen wonen is de Willem Albertsvaart in dit laatste stuk dichtgegooid. Henk komt van het Scholtenskanaal, waar vader en moeder Kornelis Tabak en Sjoerd Paas sinds 1955 de smederij van Alexander Vroling (26) hebben overgenomen.

Groepfoto van de familie Tabak uit ongeveer 1952, genomen aan de Willem Albertsvaart. 
Vlnr; Jantje Hendriks-Tabak, Hendrik Tabak, Kornelis Tabak, Sjoerdje Tabak-Paas met Toos op de arm, Hermina Tabak-Tenberge. Voorop de motor zit Henk Tabak en achterop met een strik in het haar Minie Hendriks (foto; familie Tabak)

In de tijd van de foto woont het gezin van Kornelis Tabak en Sjoerdje Paas aan de Pastoor Vroomstraat 28-30 in Barger Compas. Ze wonen met vier gezinnen in een dubbele gemeentewoning; de families Wubkes, Snippe, Gradus Zaan en Tabak. Kornelis werkt in de fietsenmakerij van zijn vader en gaat daags met de motor op en neer.

Het grafmonument van Kornelis Tabak in de tuin van achterkleinzoon Henk Tabak en Trijn Kuipers. In 1932 is Kornelis begraven op het kerkhof in Nieuw Dordrecht. Het graf moet later geruimd worden en de familie Tabak plaatst het monument in de eigen tuin aan de Willem Albertsvaart. De tekst is: Hier rust onze geliefde man en vader Kornelis Tabak geb.17 dec. 1873 te Smilde overl. 20 april 1932 te Klazienaveen echtgenoot van A. Middel. Openb.14:13 (foto; GS)

Willem Albertsvaart 6 is het huis van Gerrit Jan Tabak (geen familie) en Pietje Klaver, nu hun vrijgezelle zoon Jan Tabak (21). Daarnaast woont het echtpaar Harm Hoogeveen en Janna Wolbers. Naderhand Janna’s vader Jan Wolbers met Jennechie Egberts. Janna Wolbers hertrouwt met Aage de Vries uit Barger-Compascuum. Nu woont hier Leo van Winden met Ineke Middelburg (22).
Het echtpaar Hendrik Middel en Klaziena Eikens woont op nummer 4. Dirk Jalving en Aaltje Eikens wonen erbij in. Daarna dochter Trijn Middel met Geert Fuhler en nu Bernardo Lippold en Harold Homan (23).
Nummer 3 wordt bewoond door Job Ebeltjes en Klaasje Klaver. Hun dochter Dientje met Geert Pruim wonen erbij in. Naderhand woont hier een gezin Jonker en nu André Snijders en Gea Jalving (24). Geert Pruim verkoopt het westelijk deel van zijn kavel en hierop bouwt Brugt Kiviet zijn huis. Nu woont hier op nummer 2 Hans Vollebregt (25).
Dan komt het houten gebouwtje van de buurtvereniging ‘Sluis II’ dat sinds 1977 in gebruik is. De buurtvereniging bestaat al langer en is voortgekomen uit een carnaval ‘karrenbouwers’ groep. Elk jaar doen ze mee met de Rosenmontagoptocht van Barger-Compascuum. Buurtgenoten komen eerst samen in de oude smederij van Tabak, maar verhuizen naderhand naar hun ‘eigen’ buurthuis. Eind 2017 vieren ze het veertig jarig jubileum.

 

De smederij-fietsenmakerij van Kornelis Tabak op Willem Albertsvaart in oorspronkelijke stijl met gietijzeren ramen, betonnen dakpannen en enkelsteens muren van rood Groninger bakstenen. Op het moment dat de foto is gemaakt is de familie het woonhuis ernaast aan het renoveren, vandaar de rommel rondom het schuurtje (foto’s; familie Tabak)

 

Willem Albertsvaart zuidzijde

Aan de zuidzijde van de Willem Albertsvaart staan rond 1955 twee huizen. Op de westhoek met de Oude Zwarteweg woont op zz 10 weduwe Annigje Snippe (35) (noot 3). In 1945 komt het echtpaar Geert Snippe en Betje Oelen erbij in wonen. Geert Snippe en Betje Oelen wonen eerst in het noordelijke deel van Klazienaveen-Noord, bij de kerk van De Weerd. Zij bewonen een huis van de Firma, op het bovenveen ten westen van het Scholtenskanaal, dichtbij de Splitting. Geert komt in onmin met de Firma en ze moeten de woning uit. Geert overlijdt in 1949 en met de kerst van dat jaar verhuist Betje met haar zoon naar het ouderlijk huis op Westra’s wijk wz. Hans is dan 14 jaar oud. Hij is nog naar de openbare lagere school bij Sluis II geweest, doet daarna twee jaar de Mulo in Emmer-Compascuum maar moet aan het werk. Hij is kostwinner.
Jan Speller (1942) vertelt over Annigje Snippe. Ze is geboren met ‘de muts op’, zegt ie. In haar leven heeft ze bijzondere gaven. Ze helpt vrouwen bij het bevallen, ze verzorgt de mensen en weet van bepaalde medicinale werking van planten. Ze weet veel van beesten. Als haar buren en bekenden in het voorjaar een varken willen aanschaffen om in de loop van het jaar vet te mesten, wordt Annigje naar de Emmer markt gestuurd om de beesten te kopen. Maar ook brengt ze regelmatig een bezoek aan de stille knippe van ‘Lude Ollaid’ Adelheid de Groot, die aan het begin van de Maatschappijweg, de latere Berkenrode woont (34). Daarnaast kan ze voorspellen. Als op een dag (in oktober 1949) zoon Geert het huis wil verlaten om met de bus naar de Noordoostpolder te reizen – hij werkt daar als drainagemedewerker/landmeter – wil Annigje hem tegenhouden. Hij moet thuis blijven! Geert begrijpt er niets van en gaat toch. Die week krijgt de familie bericht. Geert is in de polder overreden door een vrachtwagen en omgekomen.

Op Willem Albertsvaart zz 5 heeft het gezin van Hendrik Karstenberg (met wel zeven-acht jongens) gewoond. Later de gezinnen van Roelof Koops, Freerk van Daalen en vanaf 1948 Bats Speller (36). Vanaf 1968 woont het gezin van Speller tegenover op nz 10. Beide huizen ten zuiden van de Willem Albertsvaart staan verder naar achter ‘van de weg af’ en op het bovenveen (noot 4).

Anna Harmanna Snippe-Veenstra ‘Annigje Snippe’ (1868-1963) bij de ingang van haar keet. Sinds 1953 is ze weduwe. Acht keer is ze zwanger geweest, zes kinderen overlijden op jonge leeftijd. Daarnaast is ze pleegmoeder van zestien weeskinderen. Het echtpaar is aangesloten bij de Apostolische Gemeenschap. Ze kerken in de Brugstraat van Klazienaveen

Annigje en Piet Snippe (foto’s; Hans Snippe)

Moeder Speller-Scheve met één van de kinderen op haar arm bij het huis op Willem Albertsvaart zz 5 (foto; familie Speller)

De familie Bats Speller woont eerst aan de Oude Zwarteweg 3 (37). Het huis staat op grond van vervener Wiener Schadenberg en als hij in 1948 het perceel wil afgraven verhuist Speller naar de Willem Albertsvaart zz 5. Jan Speller is dan zes jaar oud.

Pagina's: 1 2 3 4 5 6

Leave a Reply