-J.B. (Broer) Berens heeft zijn werkstuk ‘Barger-Compascuum’ in 2009 gepubliceerd door het als pdf bestand op internet te plaatsen, zie de website van zijn dochter Pauline Berens; www.xs4all.nl/~fjmblom. Een papieren versie is via deze website ook te bestellen. Broer Berens heeft jarenlang gemeentearchieven en kerkarchieven in Nederland en Duitsland bezocht om de oorsprong van vele met name Zuidoost Drentse burgers te vinden. De namen en de herkomst van de eerste bewoners van het Compascuum, zoals pastoor Vroom in 1872 het opschreef  in zijn ‘Status Animarum’, heeft hij op een rij gezet. Het werkstuk beschrijft de ontwikkeling van Bargercompascuum vanaf 1860. -H. J. (Hannes) Hartmann (1924 – 1975) schreef in de winter van 1974-75 ‘Het vuile veen aan de Runde’. Het handelt over hoe het gebied aan de Runde zich ontwikkelde van vuil, nutteloos veen en hooiland  op het markegebied van de boeren van Noord- en Zuidbarge in de latere Middeleeuwen tot een ‘modern’ dorp in de twintigste eeuw, aldus de schrijver in zijn nawoord. Het boek zou bij de opening van het seizoen 1975 van het Veenmuseum verschijnen. Tot een daadwerkelijke uitgave is het nooit gekomen. Hannes Hartmann schreef onder de naam Hans van het Veen regelmatig in de dorpskrant Kompas. Een kopie van het verhaal is opgeslagen in het archief van de historische werkgroep Barger-Compascuum. -Van de hand van H.H. (Harm) Wehkamp (1919 – 1994)  kwam in 1987  ‘Verhaal over het leven, werken en wonen van de familie Wehkamp’. Hij beschrijft de gewoontes en het leven in de Bargercompascumer gemeenschap. Hij was behalve postbesteller ook koordirigent en regisseur bij het toneel. Eveneens schreef hij een aantal revue’s. Het manuscript  is niet uitgegeven. De historische werkgroep Barger-Compascuum heeft een kopie ervan.  Op de groepsfoto van de openbare lagere school op bladzijde 166 in het boek ‘145 jaar Bargercompascuum, over buurten, bedrijven en bewoners’, geschreven door ondergetekende, staan op de bovenste rij de beide zussen Dina Oldenhuis-Gort en Wija Gort. Zij zijn zussen van Derk Gort, schrijver van het boek;  ‘Aan het veen verknocht’, uitgekomen in 1995. Hij schrijft hierin de familieverhalen en overleveringen, die binnen zijn familie al eeuwen doorverteld worden. Het geeft een authentiek beeld van de verdwenen wereld van de vervening van het Duitse Ost-Friesland en Noord-Nederland. De ouders van Derk, vader Frederik Gort en moeder Jantina Gort-Feringa woonden op het adres Verlengde Oosterdiep oz 184. In de jaren ’50 zijn ze hier overleden. Het arbeidershuis staat er niet meer. Maar in richting Zwartemeer, net ten noorden van de nieuwe rotonde naar het Rundedal, stond het huis ten zuiden van de eikenbomen, die een laantje maken naar het oosten. Dit was tevens de opgang naar het huis van Lammert Ros, die woonde aan de westzijdekant van het Limietwegkanaal. -Hendrik Bruins (1923-2004), bijgenaamd ‘Zwarte Bruins’ was een geboren verteller. Bruins, geboren en overleden in Bargercompascuum, heeft 27 jaar van zijn leven gewoond in het Duitse Fehndorf. Zijn verhalen handelen dan ook over het grensgebied. Op latere leeftijd was hij schaapsherder in het Veenpark. Veel van zijn verhalen zijn binnen de familie bewaard gebleven. -Mevrouw Lies Möhlmann-Feringa (1931-2007) schreef in de jaren ’60,’70 en ’80 veel gedichten over de dagelijkse gang der zaken in haar dorp voor het  maandblad Compas. Ze ondertekende dan met de initialen van haar naam, AEM: Anna Elisabeth Möhlmann. Ook van de hand van Herman Hendrik ( genoemd Minne) Veringa (1902-1984) kwam menig verhaal uit in het dorpsblad Compas. Zijn jeugd bracht hij door in de ‘Maatschappij’, de woonbuurt ten westen van de Runde en grenzend aan het Smeulveen, dat eigendom was van de grote vervener WA Scholten. De verhalen in het Compas verschenen onder de naam ‘de meester van het Scholtensveld’ en handelen over het leven in de Maatschappij, het Scholtenskanaal en de buurt bij de kerk en school van Dominee de Weerd te Klazienaveen-Noord. Ook is hij de schrijver van de gedichten in het Veenpark.  -Dorpsbewoonster Lisanne Dijck en Christiaan Drenth brachten begin 2008 het boekje ‘Doorgeven, opdat wij niet vergeten’ op de markt. Ze intervieuwden oudere personen uit de grensstreek tussen Bargercompascuum en Musselkanaal over gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog en hopen dat volgende generaties er iets van leren. Het boekje is in paperbackformaat te bestellen via de site; www.boekscout.nl Voor het eerst genoemd vanuit Duitsland De Bargercompascumer geschiedenis is betrekkelijk jong. Pas vanaf ongeveer 1860 komt de bewoning van onze buurt op gang. Het waren twee Duitsers, beide woonachtig op nog geen 10 kilometer afstand in buurdorp Lindloh, die het gebied Bargercompascuum al eerder in hun geschriften noemden. Het zijn Hermann Gröninger (1851-1933) en Heinrich Blanke (1889-1956), die naast boeren ook schrijvers waren over de cultuurhistorie, gewoontes en gebruiken van de bewoners van hun streek. De voorouders van veel bewoners van ons dorp komen uit dit Emslandgebied. De cultuur, gewoontes en tradities van deze groep inwoners is terug te herleiden van hun Duitse afkomst. Beide boeken worden nog regelmatig aangeboden door Duitse Antiquariteiten, die via internet te achterhalen zijn. Verhalen verzameld Alle bovengenoemde boeken en manuscripten zijn opgenomen in de verzameling van de historische werkgroep Barger-Compascuum.   2/2 Ga terug naar de vorige pagina