4. Rechts; Café Welgelegen in ongeveer 1910 getekend door Jacob Santing jr. Het betreft een overtekening en inkleuring van een bestaande foto. Het cafégedeelte is rechts-westkant en de kruidenierswinkel is links. Links staat de latere eigenaar Jacob sr. met paard. Hij bezoekt zijn klanten thuis ‘Van Weiteveen tot Hebelermeer’. Hindrik Santing staat in de deuropening van het café. De vrouw, rechts van hem is waarschijnlijk Lammechien Katuin. 5. Links; echtpaar Santing-Katuin (foto’s; Anniek Santing) Café Welgelegen Het is een pracht plek, goed gekozen en dito getimed (zie afb. 17). Het gebied wordt drukker bevolkt. Van alle richtingen komen ze hier naar toe om in de veenafgraving te werken. Na de kanaalgravers komen de veenarbeiders. Voor zeker tientallen jaren is hier werk. Zij nemen hun gezinnen en familie mee en wonen in keten op het bovenveen of aan het kanaal. Ook staat het pand aan de doorvaartverbinding tussen Duitsland en Klazienaveen. Parallel hieraan loopt de straatweg. Haaks hierop en tegenover het café wordt in noordelijke richting het kanaal naar Barger-Compascuum gegraven. Op de oostwal van dit kanaal ligt de straatweg naar genoemd dorp (noot 4). Tot dan toe ligt een houten brug over het kanaal bij de monding van de Runde (noot 5). Deze houten brug wordt afgebroken en een ijzeren draaibrug komt te liggen, 200 meter naar het oosten, tegenover de weg naar Barger-Compascuum, bij het café en de winkel van Santing. “De brug moest voor het kanaal komen te liggen”. Buurman Frans Kuik woont in het brugwachtershuis op nummer 50 (naderhand ene Vos en later Albert Smit). Hij bedient de brug over het Van Echtenskanaal (noot 13). 2/8 Ga naar de volgende pagina Over kanalen en hun namen Het hoofdkanaal door Zwartemeer heet Van Echtenskanaal, genoemd naar de Drentse adellijke familie Van Echten uit het plaatsje Echten bij Hoogeveen. Nazaten van deze familie, georganiseerd in de Nieuw Echtense Veen Compagnie (NEVC), graven in de tweede helft van de negentiende eeuw dit stuk kanaal uit. Het kanaal komt uit Meppel en heeft daar de naam Hoogeveense vaart. Na Hoogeveen heet het Verlengde Hoogeveense vaart. Al voor Klazienaveen wordt de naam Van Echtenskanaal gebruikt. Op oude kaarten wordt ook voor het deel tussen Klazienaveen en Duitsland de naam Hoogeveensche Vaart of soms Verlengde Hoogeveensche Vaart gebruikt (Visscher, 1997). In Duitsland heet de verlenging in oostelijke richting Hoogeveen-Kanal en mondt in Schöninghsdorf uit in het Süd-Nord Kanal (Niemeyer, 2001). De kanalen zijn in de tweede helft van de negentiende eeuw gegraven. In 1860 is men tot Nieuw Amsterdam gereikt, in 1870 tot Erica, in 1880 tot Klazienaveen, in 1890 tot Zwartemeer en in 1893 tot de landsgrens. Pas in ongeveer 1900 beginnen de gravers aan het Verlengde Oosterdiep, vanaf de herinrichting in 1938 Zuidervaart genoemd, en aan de Limietwegwijk, die op oude kaarten Hoofdwijk III heet. De Westra’s wijk is nog van latere datum, 1920 ongeveer. Dwars op deze hoofdwijken zijn zijwijken gegraven. In de Zuidoosthoek meest om de 200 meter. De wijken ontspringen allen aan één zij van het hoofdkanaal, zodat op de oever van de andere zij ruimte is voor een doorgaande weg. Hoofdkanalen, kanalen en zijwijken zorgen voor ontwatering van het veengebied. Een tiental jaren later kan het veenafgraven beginnen. De kanalen worden dan in tweede instantie gebruikt door de scheepvaart om de turf af te voeren en later zand en stadsvuil aan te voeren voor de ontginning. Nadat de grond aangemaakt is tot dalgrond wordt over het water kunstmest, stenen, voedingsmiddelen, aardappelen, graan, bieten en dergelijke aangevoerd of weggescheept.   6. Daar waar de Runde uitmondt in het Van Echtenskanaal is een stuw, bestaande uit een houten duiker met tandbeugel, noot 6 (foto; GS) Over de straten en hun namen De straatbenaming is afwijkend en soms verwarrend. In Klazienaveen heet de weg aan de noordkant Van Echtenskanaal noordzijde (nz) maar aan de zuidkant de Langestraat. In Zwartemeer verandert bij de Dorpshuiswijk de Langestraat in Eemslandweg en loopt door tot aan de landsgrens. Aan de noordzijde is dit anders. Vanaf de Westera’s wijk heet de straatweg Verlengde van Echtenskanaal noordzijde (nz) en loopt eveneens door tot de landsgrens. De weg over de zuidoever van het Van Echtenskanaal is in 1917 verhard (Kuis, 1973, noot 4).