Naar de Runde
Alexander Gerth werkt nog een jaar bij een boer in Altharen. In ongeveer 1905 keert het stel terug naar Nederland. Zij gaan wonen aan de
Runde, in de streek tussen Barger-Compascuum en Klazienaveen. Na het graven van de Westera’s wijk wonen zij ten westen van dit kanaal.
Nu ligt dit gebied ten westen van het Rundedal en wordt gebruikt voor glastuinbouw.
‘Scheper Johan’ huurt de ondergrond van de firma Scholten. Hij is boer en schaapsherder. De kinderen bezoeken het eerste schooltje van
Barger-Compascuum aan de Postweg. Het gezin gaat ook hier te kerk.
Links; Anna Helena Tiben op pad. Waarschijnlijk heeft ze zojuist
de St. Josephkerk in Barger-Compascuum bezocht.
Rechts; Zo ook Johan Alexander Gerth en Harm Kramer (rechts).
Op de achtergrond staat het Rooms Katholieke verenigingsgebouw,
kortweg ‘Gebouw’ genoemd. Nu is dit het buurthuis ‘de Collinck’.
Links is de katholieke kerk zichtbaar (foto’s; Herman Gerth)
Lisette ‘Setke Mui’ of ook ‘Brümmer Setken’
Lisette (1861-1936) is Setke Mui, de ongetrouwde tante Setke Gerth. Ze is geboren in 1861 in Ter Apelkanaal.
Als kind heeft ze de Engelse ziekte, ze blijft klein en groeit krom voorover. Ze komt te werken als dienstmaagd
bij de Lindloher familie Brummer, die een boerderij, café en modewinkel hebben. Drie generaties werkt ze bij
deze familie. Meestal is ze te vinden beneden in de kelder, waar het koud en donker is, om haar werk te doen. In
1936 overlijdt ze en wordt ze begraven in Rütenbrock. Het graf krijgt geen steen. Voor haar inzet ontvangt ze een
kerkelijke onderscheiding. Een bidprentje ‘Totenbildchen’ geschreven in het oudduits geeft de sfeer van haar
leven weer.
Lisette Gerth, ook wel Setke Mui genoemd (foto; Johan Tiben)
Mui betekent tante, koosnaam voor moedertje
Lisette Gerth heet in de volksmond Setke Mui. Mui is afgeleid van het oud nederlands-germaanse woord Moei. In de etymologie betekent
Moei; tante, koosnaam voor moeder, moedertje. Etymologie is deelgebied van taalkunde dat de woordherkomst bestudeert.
Oude mensen bezigen nog vaak het woord Mui als ze het hebben over een oude tante, vrijgezelle tante, een vrouw die bij een gezin inwoont.
Lisette wordt in het Duits: Setke, en tante Lisette: Setke Mui. In Rütenbrock het ze Brümmer Settken.
Ook wordt eerst de naam genoemd en dan pas de titel-functie. Hetzelfde gebeurt bij oom Friedrich die met Friedrichoom wordt aangesproken.
Bidprentje van Lisette Gerth (bron; Herman Gerth)
Jezus! Maria! Josef!
Zelig wer die Prüfung überstanden, denn er wird die Krone empfangen, die
Gott denen versprochen hat, die ihn lieben.
Zur frommen Erinnnerung
an die Godalin Lisette Gerth.
Die liebe verstorbenden war geboren
am 20. März 1861 und starb am
11. Mai 1936 in Rütenbrock. wohl
vorbereitet durch ein tätiges, from
mes, christliches Leben, versehen mit
den heil. Sterbesacramenten, nach
kurzem Krankenlager.
Tiefgläubig, findlich, fromm, emsig bei ihren Beschäftigungen, treu und opferwillig, stets
unermüdlich diente sie 62 Jahre, drei Generationen hindurch einer Familie.
Möge der Allerbarmer ihre Arbeiten und Mühen belonen mit der Krone des ewigen Lebens.
Mein Jesué, Barmherzlichkeit: Gutes herz Maria, sei meine Rettung!
kl. herz Jesu, ich vertraue auf Dich! Vater unser….. Gegrüsset seist du Maria…
Buchdruckerei Wilhelm Bernsen. Meppen
Friedrichoom
Haar broer Friedrich (1863-1938) vergaat het anders. Hij is geboren in 1863 in de Maten (NL). In de tijd na het overlijden van vader Wilhelm
heeft hij omgang met een meisje, die ook in het armenhuis woont. Hij wil met haar trouwen. Moeder is het hier niet mee eens. Tijdens een
maaltijd hebben ze het erover en krijgen ze woorden.
Friedrich stapt op van tafel en gaat, zonder zijn bord leeg te eten, weg. Hij laat twintig jaar niets van zich horen.
Lange tijd is hij boerenknecht in het Duitse Stade, een gehucht bij Aurich. De mensen, daar, wijzen hem erop dat hij terug moet keren naar zijn
familie, aldus Herman Gerth.
Pas na 20 jaar keert hij terug naar zijn familie in de Drents-Duitse grensstreek.
Hij is schaapsherder in Schöninghsdorf, bij zijn oomzegger Anne Gerth, één van de dochters van Alexander Gerth en Lena Tiben. Zij is
getrouwd met Johann Heinrich Schulte ‘Bakkers Hinnek’, afkomstig uit de Barger-Compascumer ‘Maatschappij’. Dit stel is boer aan de Erster
Reihenweg in Schöninghsdorf. Friedrich is hier Hausonkel. De boerderij staat anno 2014 er nog.
Friedrich ontvangt maandelijks zijn rente (pensioen). Hij haalt het geld op uit Meppen en blijft dan ook enige dagen weg. Uiteindelijk keert hij
altijd terug naar Schöninghsdorf, waar hij eerst zijn roes moet uitslapen. In 1938 overlijdt hij in het ziekenhuis van Meppen, Ludmillenstift.
Pas in 2013 is het graf op het kerkhof van Meppen geruimd.
2/3
Ga naar de volgende pagina