Verlaten land

Pagina 4

10. Aankondigingen van evangelisatiesamenkomsten van de Vergadering der Gelovigen in hun lokaal aan de Oostelijke Doorsnee in het Advertentieblad ’t Kompas van zaterdag 24 december 1932

Zuidelijker op Limietweg 7
Twee zijwijken zuidelijker staat de woning met adres Limietweg 7. Aaldert de Jonge vertelt dat vervener Ernst Meijer op het dal, op de oostkant van het kanaal, een schuur heeft staan. Na de oorlog bivakkeren zomers in deze schuur turfgravers uit Winschoten. Op zaterdagmiddag gaan ze op de fiets naar huis en op zondagavond keren ze terug. Daarna, begin 1949, wordt de schuur vertimmerd tot woonhuis voor het gezin van Jan Ensing. Dochter Dina Sok-Ensing (1936) vertelt erover. Het betreft een woning, direct aan het kanaal, in een lange stenen schuur met puntdak. De woning bestaat uit meerdere ruimtes en is voor het gezin een hele verbetering vergeleken met het oude huis op het bovenveen op Zwartenbergerweg 1. Tot 1955 woont het gezin hier. In het laatste jaar trekken haar beide oudere zussen met hun mannen bij hen in. Oudste zus Geertje, getrouwd met Hendrik Hüsers en zus Stientje met diens broer Jan Hüsers. Zij allen werken in de vervening voor hun huurbaas. Op 3 december 1937 verkoopt notaris H.J. Oosting de plaats aan Ernst Meijer. Het perceel is zes hectare groot. Rond 1955 volgt afbraak.

11. Limietweg 8 met vlnr: Dina de Jonge, Grietje Ensing, Wietske, Lena, Trijn en broertje Henk de Jonge. De foto is in 1946 genomen door Griet Cramer, dochter van kruidenier Harm Cramer van de Limietweg. Zij brengt op dat moment de ‘boodschappen’ rond (foto; Wietske Wever-de Jonge)

Limietweg 8
Volgens de woningkaart wordt dit huis van januari 1939 tot juni 1948 bewoond door het gezin van Albert de Jonge (1899-1968) en Hendrikien Seubers. Vader Albert werkt als veenarbeider voor grondeigenaar en huurbaas Piet Sutman. Sutman woont vooraan in Emmer-Compascuum aan het Oosterdiep en houdt aan huis ook een winkel. Het is de bedoeling dat het personeel in deze winkel hun inkopen doen, zie afbeelding 14. Dochter Wietske Wever-de Jonge (1933) en zoon Aaldert (1934) beleven hier hun jeugdtijd. Na een conflict met zijn baas, wisselt vader van werkgever om voor Meijer en Steenhuis te gaan werken en naderhand nog voor de jongens van Muskee, die turf graven voor steenfabriek De Concurrent, de opvolger van Berg en Smit. Ook moeder verandert elke keer mee van werkgever.

Wietske legt uit ‘We woonden vlakbij de Hogebrug (zie afbeelding 5 en 12), de hobbel in de Limietweg. Ten noorden hiervan lag een bruggetje over het kanaal. Zo kwamen we bij ons huis. De woning stond honderd meter vanaf het kanaal op het bovenveen. Beneden aan het kanaal, in het dal, hadden we een tuin en stond ook de waterput. De vloer van het huis was van hout, de muren van steen en het dak belegd met pannen. De éénkamerwoning en de ramen waren gericht op het kanaal en de Limietweg. In de kamer waren aan de noordkant twee bedsteden afgetimmerd voor de zes kinderen, In de kamer werd op een fornuis gekookt en de ruimte verwarmd door een turfkachel. Er was geen bovenverdieping. De beide huizen van de jongens van Muskee, Limietweg 15 en 17 hadden wel een bovenverdieping en ook een van elkaar gescheiden voor- en achterkamer. Het achterhuis bestond uit een deel met aanrecht en een bedstede voor de ouders. De achterdeur was de enige ingang. De wc-gang was buiten in het huussie. Bij het huis stonden verscheidende schuren voor de schapen, geiten en kippen. Voor het huis groeide een forse kersenboom. Verder was het veld open met vooral overal turfbulten. In de wijk naast ons huis woonde in een woonschip Thomas Koops, zoon van ‘stiekel’ Hinnek Koops. In een andere wijk lag de woonboot van de familie Dol. Zij zijn later verhuisd naar Emmerschans. Veel kinderen uit de buurt gingen naar de school van meester van Brummelen. Wij gingen bij ons, ten noorden van de Hoge brug, het bruggetje over, de Limietwijk over, dan ten noorden van de Steenhuiswijk en ten noorden van de winkel van Springer naar het Verlengde Oosterdiep. Daar weer de brug over en rechtsaf naar de school. Dat was voor jonge kinderen een hele trip’.

De woningkaart vermeldt dat het huis is afgebrand. Dat zal rond 1949 zijn geweest.

12. De Hogebrug, de hobbel in de Limietweg (foto: GS)

2 huizen zuidelijker: Limietweg 11 en 12
Direct zuidelijker geven de woningkaarten nog 2 adressen aan. ‘Met een wijk ertussen’ zegt Wietske Wever. Het eerstvolgend beschreven adres is Limietweg 11. De woning staat op de plaats van Harm Schoo. Het moet een klein arbeidershuisje zijn geweest, opgetrokken uit rode steen, meent Catrien Roufs-Berken (1937). De plaatseigenaren Harm en later zoon Hendrik Schoo zijn tientallen jaren bakker voor de vele turfarbeidersgezinnen in de buurt. Zij hebben hun bakkerij aan het Verlengde Oosterdiep, dichtbij de Springersbrug en ook dichtbij de school daar. Het perceel grond aan de grens, daar waar Schoo zijn turf vandaan haalt, ligt in vogelvlucht in rechte lijn achter de bakkerij. ‘Aole Harm Poker is turfgraver voor Schoo’ zegt Grietje Bosma. In 1944 overlijdt echtgenote Maria Margaretha Rolfes. Harm Poker is bijna dertig jaar weduwnaar. Een tijdlang woont een dochter met kind bij hem in. Na mei 1955 wordt het huis afgebroken.
Het laatste huis dat ik beschrijf staat ten zuiden van de hierboven genoemde woning. ‘Er is geen wijk tussen’, meent Aaldert de Jonge. ‘Wel een sloot met pad’. Het adres is Limietweg 12. Het perceel is eigendom van Piet Sutman. De woningkaart vermeldt als laatste bewoner het gezin van Johan Bernard Tholen en Anna Catharina Poker. Zij is oudste dochter uit het hiervoor beschreven gezin Poker. In 1954 verhuizen ze naar een woning in Het Spaan in Barger-Compascuum, daarna volgt afbraak. Volgens Catrien Roufs gaat het om een groot houten huis met golfplaten op het dak. De krant van 21 oktober 1930 schrijft dat J. Th. Schepers de grond, samen 4.5 hectare, voor 1005 gulden verkoopt aan Piet Sutman.

Pagina 4

Leave a Reply Cancel Reply