Willie Steenhuis, dochter van Hendrik Steenhuis, woont in de oude school. Zij werkt in een scheepsladersploeg samen met Grietje de Jonge (van Verlengde Oosterdiep oz 205) en jongens van Bruinsma. De foto is van 1947 Een persmachineploeg van veenbaas Bernard Berens in ‘geschat’ 1948. ‘Scheper Bernard’ werkt voor grondeigenaar Tonckens-Zijlma en graaft meerdere plaatsen veen af in het Waterschap Barger-Compascuum en in het Veenschap Barger-Compascuum-grens. Onder andere de plaatsen 33 en 41 aan beide kanten van het Verlengde Oosterdiep. Berens zelf woont op plaats 33- oost. Op plaats 41-west woont later Geert Scholte Albers en komt de oprit van de N37. Veel mannen, jongens, dames en meisjes uit de buurt werken voor hem. Op de foto, vlnr, achterste rij; Harm Heller, Job Geitz, Roef Kuhl, Bennie Louwes, Willie Tabak, Bertus Hemme, Gerrit de Hoop, Hendrik Steenhuis, Harm de Vries en Willem Heller. Voor; Hennie Louwes, Hendrik de Vries, Appie de Hoop en Berend Menzen (foto; Jan Heller) Vonderpad Aan het pad naar café Lübbers- het huidige Vonderpad- staat aan de noordkant tot 1955 een huis. Hier woont het gezin van ‘Brune Bruunsma’ en Jetta Smit. Een ander huis heeft pal ertegenover gestaan. De bewoners zijn de ouders van Jetta Smit. Niet veel buurtbewoners kunnen zich dit huis nog voor de geest halen. Beide huizen zijn bij de vervening van de ondergrond later geruimd. Meer hierover in de bijdrage ‘De streek tussen Vonderpad en Zwartemeer’ Twee krantenknipsels uit de Emmer Courant. Links is gedateerd op 2 januari 1960. Het is de melding van het verdrinken van Koba Habing-van Tellingen op nieuwjaarsdag 1960. Rechts is van 15 mei 1962 en gaat over het verdrinken in België van Jan Habing. Insiders menen dat Habing gewelddadig om het leven gekomen is Bijlage 1 Voormalige bewoner Jan H. terug op de Limietweg Op een mooie zomeravond fietst een echtpaar het rondje Barger-Compascuum-Hebelermeer. Bij de schuur van Benne Koiter- aan het Smokkelpad- houden ze even aan (noot 18). Ze zien iets opvallends liggen in het gras. Het is een plastieken doorzichtige zak, twintig bij dertig centimeter, opengemaakt, maar nog gedeeltelijk gevuld met as. Rondom liggen resten as op het gras. Bij nader onderzoek blijkt in de zak ook nog een rond steentje met een diameter van ongeveer vijf cm te zitten. Op één kant is de naam ‘Emmen’ gegraveerd en op de andere kant een nummer. De fietsers menen al gauw dat het resten van een crematie betreft. De steen wordt meegenomen. Het crematorium in Emmen weet meer. De as is van ene heer Jan H., geboren in 1909. Zwartemeer is opgegeven als woonplaats van de betreffende man. De as is opgehaald in 2006 door een dochter, woonachtig in Assen. Nu woont rond 1965 een gezin met achternaam Habing aan de Limietweg 134, de meest zuidelijke van de vier bloembakwoningen aan de Limietweg in Barger-Compascuum. Deze familie heeft eerder (tussen 1951 en begin jaren ‘60) korte tijd gehuisd in het huis, op de plek waar later Benne Koiter zijn schuur heeft, op Limietweg 129 (noot 18). Daarvoor wonen zij in de keet van de stoelenmatters Lubbert en Levert Hollander, pal aan de grens, dichtbij de Duitse boerderij ‘Bölle-Backs’ in Hebelermeer. De drie woonplekken bevinden zich in een omtrek van vijfhonderd meter in het overgangsgebied van Barger-Compascuum-zuid naar Zwartemeer, nabij de winkel van Willem Scholte en de vonder. De familie bestaat uit vader Jan Habing, moeder Koba van Tellingen, Jannie, Berend, Bertha (1934-1943), Willie en Ida. Bij goed weer zit de familie, samen met de buurt en kostgangers, buiten aan de straat. Buren lopen bij elkaar naar binnen, evenals de kinderen en huisdieren. In 1965 zijn filmopnames gemaakt door heel Barger-Compascuum en op deze film is een uitbundig lachende en dansende Jannie te zien, evenals kostganger Ome Kees. Moeder Jacoba Jantina van Tellingen, geboren 12-9-1913 in Emmen, is nieuwjaarsdag 1960 verdronken in het Limietwegkanaal. Op de algemene begraafplaats in Zwartemeer- helemaal aan het eind- ligt ze begraven onder haar eigen meisjesnaam. Vader ‘zwarte Jan’ vindt in de beginjaren ‘60 werk in België op een rivierbaggermachine van de firma Trip uit Emmer-Erfscheidenveen en zo luidt het verhaal, is in de plaats Rekem van kant gemaakt, vermoord! Op de overlijdensadvertentie van 12 mei 1962 staan de namen Jannie Bakker-Habing, Otto Bakker, Berend Habing, Trijntje Habing-Kuipers, Wilhelmina, Ida en Bertha. Op 15 mei maakt de krant melding van‘verdrinking’. De begrafenis is pas op 19 mei. Ida is in Assen gaan wonen. Ze is de laatste jaren vaak op bezoek geweest bij bewoners uit de buurt. De as van de man- zo meldt het crematorium- is in 2006 opgehaald door de dochter uit Assen en dus pas in 2009 verstrooid bij de schuur. In 2013 komt meer helderheid. Twee kleindochters van Jan Habing en Koba van Tellingen zoeken één en ander uit. Een bekende van de familie Habing weet te vertellen dat het stoffelijk overschot van Jan Habing in 1962 in een loden-zinken kist vanuit België overgekomen is naar de gemeente Emmen. Hij wordt op kosten van de gemeente zonder grafzerk begraven op de openbare begraafplaats van Zwartemeer. Waarschijnlijk heeft dochter Ida in 2006 het graf laten ruimen en de resten van de botdelen laten cremeren in Emmen. Ook houdt ze dan een herdenkingsdienst. Zij neemt de as met het steentje mee. In 2009 strooit ze de as uit bij de schuur van Benne Koiter, daar waar haar ouders met hun gezin eens een tijdje gewoond hebben. Op de plaats van vaders geruimde graf op de begraafplaats van Zwartemeer plaatst ze nog kort een monumentje. 7/8   Ga naar de volgende pagina