Coenraad Schonewille (1884 Hveld-1963 Klveen) en Dina Vrieling (1886 Nw D-1964 Klveen) met twee kinderen. Mogelijk is het jongetje Stoffer (foto; Rika Schonewille-Karstenberg) Op de drie kaarten 243 Nieuw Dordrecht Harm weet van verhalen dat in zijn jeugd in de richting van Zwartemeer nog meer huizen op het bovenveen hebben gestaan. Eén ervan is zelfs afgebrand. De drie kaarten no 243 Nieuw Dordrecht, uitgave 1912, 1924 en 1935 laten de beide huizen, van Bruinsma en Smit met een pad ertussen, zien. Zelfs in 1912 staan deze huizen hier al! Zuidelijker, op plaats 39b, halfweg de plaats staat nog een huis. Dit is het huis van het door Herman Lübbers genoemd gezin van Jan van der Velde. De kaart uit 1912 tekent langs dit huis een pad. Dit pad komt uit de richting van Nieuw Dordrecht- Vastenow, nog ten zuiden van de marechausseekazerne in Klazienaveen en loopt door tot over de grens, tot Hebelermeer. Dit moet een overblijfsel zijn van de oude ‘Veenweg naar Colonie Hebelermeer’, getekend door Hugo Suringar in 1867 of ook ‘Hebelermeerdijk’ door W.A. van Holthe tot Echten in 1862 (zie noot 21). De kaart van 1935 toont op de rooilijn van de plaatsen 39 en 40 aan het Verlengde Oosterdiep twee huizen dicht tegen elkaar aan. Dit moeten de huizen zijn van in de jaren zestig Bennie Schulte en Marietje Gepken en Job Post en Martje Ros. Op de kaart van 1935 is nog zuidelijker zijwijk 41 ‘Tonckens wieke’ nog niet uitgegraven. Hier moet het land nog ‘op de schop’. De kaart toont meerdere huizen. Veenarbeiders zullen hier vlakbij hun werk wonen. Foto’s Harm Bruinsma laat mij meerdere zeer oude foto’s zien. Hij kent de mensen op de foto’s niet. Waarschijnlijk zijn het portretten van familieleden van moeder, van de familie Smit. Ook heeft hij een foto van een kanaalgraversgroep en van zijn vader in dienst. Foto uit de verzameling van Harm Bruinsma. Waarschijnlijk betreffen het personen uit de familie Smit. Wie is wie? Beneden, links is een foto van een kanaalgraversploeg. Lijkt de tweede man van links in de achterste rij op Bruin Bruinsma? Rechthoekige kop met snor? Mogelijk komt de foto uit de familie Bruinsma of de familie Smit. Op de achtergrond staan huizen. De foto beneden, rechts toont Bruin Bruinsma geknield als tweede persoon van rechts. Waarschijnlijk moest hij tijdens de Eerste Wereldoorlog onder de wapenen 1910-1915. Ouders Bruinsma aan het Verlengde Oosterdiep Bruin Bruinsma is zoon van Jochem Bruinsma (1856-1932) en Albertje Luchies (1856-1944), beide afkomstig uit Hoogeveen. Het echtpaar is met het graven van de Verlengde Hoogeveensche Vaart meeverhuisd naar de oostkant van de provincie (noot 22). Waarschijnlijk is Jochem kanaalgraver. In 1884 wordt in Westerbork dochter Hinke geboren, in 1887 dochter Geesje in Hoogeveen. Dan verhuist het gezin naar Nieuw Amsterdam. Hier wordt in 1891 dochter Sijke geboren en in 1894 enige zoon Bruin. Als het kanaalgraven ten einde is, komen ze- man, vrouw en kinderen- te werken als veenarbeiders. Ze wonen lange tijd in een keet op het bovenveen achter de Klaas de Langesluis halverwege Barger-Compascuum-Zwartemeer. Het is niet duidelijk vanaf wanneer deze familie in Barger-Compascuum is komen wonen. Het uitgraven van dit deel van het Verlengde Oosterdiep is gebeurd tussen 1910 en 1915. Op 8 december 1918 plaatst de familie Bruinsma in de Emmer Courant een dankadvertentie ter gelegenheid van het 35 jarig huwelijk van de beide echtelieden Jochem Bruinsma en Albertje Luchies. Dan zijn Bruin Bruinsma en Jetta Smit al drie met elkaar getrouwd. Ik schat dat in de eerste jaren na 1910, evenals de familie Smit-Mulder, de familie Bruinsma-Luchies hier is komen wonen (noot 23). Twee foto’s uit de familie Bruinsma. Op de kleine foto rechts staat Bruin als enige jongen in de midden tussen zijn zussen, dit zegt Geert Ringewöle (1937). Moeder Albertje Luchies staat achter hen. Bruin is hier hooguit acht jaar, hij is geboren in 1894. Het is dan 1902. Dan woont de familie Bruinsma nog niet in Barger- Compascuum. Het huis is dus (waarschijnlijk) niet het huis achter de Klaas de Langesluis. Ik meen in de grote foto (links) hetzelfde huis en de drie kinderen te zien. Links voor en in de midden staan de beide zussen en rechtsvoor met pet Bruin. De foto’s staan afgebeeld op blikken plaatjes- de vroegere negatieven en zijn ze rond 1900 gemaakt. Harm Bruinsma en neef Geert Ringewöle zijn in het bezit van deze blikken foto’s (noot 22). Het huis lijkt veel op de huizen van de firma 6/9   Ga naar de volgende pagina