20. Annie Lubbers (1922 BC-2013 BC), dochter van postbode Gerard Lubbers en Catrien Zwake weet me te vertellen dat haar vader
grootgebracht is bij zijn grootouders in Lindloh. Als driejarig jongetje is hij verhuisd naar Duitsland. Dit moeten zijn grootouders Kösters zijn.
Zij wonen op Plaatz 75 aan de Altenschloot. Gerard gaat ook daar naar de lagere school. Tijdens de Eerste Wereldoorlog dient hij onder
Nederlandse wapenen.
21. Deze oude veenweg door het moeras-veen van het Vastenow bij Nieuw Dordrecht naar Duitsland is beschreven door Hugo Suringar in
zijn ‘Provincie Drenthe Gemeente Emmen, 28851 Bunders. 5050 Inwoners 1876’. Zie: G. Steenhuis ‘145 jaar Bargercompascuum’, 2011, 2de
druk, blz 16. En door W.A. van Holthe tot Echten in zijn ‘Gemeente Emmen met eene kaart’ op de bijgevoegde kaart ‘Barger-Compascuum in
de Gemeente Emmen, 1862’. Zie: G. Steenhuis ‘Land op de schop’, 2013, blz 17. Zie ook:
http://www.achterdebreedesloot.nl/de_grens_over_pagina1.htm
22. G. Steenhuis ‘Land op de schop’, 2013, blz 75 en 76.
23. http://fjmblom.home.xs4all.nl/krantenknipsels_Emmer-Courant.html
24. Grietje Smit (1937) vertelt. Opa Harm Smit trouwt met oma Anne Poelman. Na zijn overlijden in 1925 trouwt Anne met ene Kroon uit
Emmer-Compascuum. De grootouders van Grietje aan vaderskant wonen ‘ergens’ op Barger-Compascuum. Hun zoon Hendrik (1911-1966) is
vader van Grietje en trouwt met Jantje Smidt uit Zwartemeer. Eerst woont dit echtpaar tot 1939 aan het Scholtenskanaal om daarna te gaan
wonen op de Postweg 30 ‘achter Boerland, op het bovenveen, tegenover de broers Hendrik en Kobus Wachtmeester’. Vriendinnen van Grietje
zijn meisjes van Wachtmeester. Vader is invalide (geopereerd aan de maag) en oudste zus, net boven Grietje, heeft een open ruggetje.
Acht meisjes worden er geboren: Geertje, Grietje, Annie, Jantje, in de oorlog: Emma-Wilhelmina-Juliana-Beatrix-Christina, dan de tweeling
Gesina Christina en Christina Gesina en op het laatst Berendina. De familie heeft het zeer arm en vader drinkt. Regelmatig wordt geld gehaald
bij armvader Middeljans in Zwartemeer. Ze wonen ‘op’ Hinnek Robben. Ze gaan naar de hervormde school en kerk. In 1948 verhuizen ze naar
de Kloostermanswijk in Klazienaveen.
Grietje zegt familie te zijn van Hendrik de Vries (Tommie de Beer). Zijn moeder heette Jante Poelman. Zie ook:
http://www.achterdebreedesloot.nl/errata_2_p3.htm
25. http://inenomassen.nl/turfland.html
26. H. Lubbers ‘Zwartemeer, 125 jaar jong’, 1996, blz 62.
27. Idem, blz 55.
28. G. Steenhuis ‘Land op de schop’, 2013, blz 220 toont hem als buschauffeur. De katholieke meisjes- en jongens vereniging van Barger-
Compascuum is op dat moment, geschat 1934, op reis.
29. Idem, blz 113 beschrijft de moord in Emmer-Compascuum aan de Doorsnee van ‘Bolle’ Jan van Klinken op zijn knecht en buurman
Scheve.
30. Zoon Derk Gort schrijft in 1995 zijn ‘Aan het veen verknocht. Geschiedenis van een veenarbeidersfamilie 1876-1922’. Het is een protest
tegen de algemene opvatting dat het alleen maar ‘TJA’ was in de venen: Turf, Jenever en Achterdocht. Zijn familie heeft altijd goed werk
gehad, goed verdiend, maar ze waren ook serieus en ondernemend. Het werk was vrij, buiten en gezond. Hij heeft ook gewerkt in fabrieken.
Dit beviel hem minder goed. Zijn ouders zijn vanuit Nederland in het Küstenkanaalgebied in Duitsland (Papenburg-Oldenburg) neergestreken
om voor de Duitsers veen te graven. Duitsers noemden het werk ‘Duvelsdrek’, Nederlanders waren bedreven in dit werk. Toen de Eerste
Wereldoorlog dreigde is de familie teruggegaan naar Nederland. Via Alteveer in Groningen en Emmer-Compascuum in 1922 zijn ze in 1928 in
Barger-Compascuum terecht gekomen. Vader huurde veen van Bosker (Hij bedoelt Bosscher) en het hele gezin had hier werk. Ze wonen dan
(waarschijnlijk) op Verlengde Oosterdiep oz 184. Het huis is afgebroken, maar moet gestaan hebben ten zuiden het huidige huis met nummer
182. Hier is vanuit de richting van de Limietweg zijwijk 36 te zien. Op de kop van deze wijk staan twee rijen eikenbomen, met elk ongeveer
tien bomen in oostelijke richting. Er loopt een pad tussendoor. Ten zuiden van dit pad moet het huis van Gort gestaan hebben. Zie ook kaart 1;
het huis in een vierkantje, tegenover de bovenste Draaivr. In de Tweede Wereldoorlog werkte hij bij de Arbeitseinsatz in Wilhelmshaven,
daarna als grensganger in het Duitse veen, direct bij Zwartemeer over de grens. Tot slot op de Purit en dat is hem niet goed bevallen. ‘Werken
in het veen was beter’.
31. Oldersma is één van de personen die omkomt bij het bombardement op de Purit door de geallieerden in Klazienaveen op 23 maart 1945.
Bronnen:
Berens, J.B., Barger-Compascuüm (Nijmegen 2001) of de websiteversie:
http://fjmblom.home.xs4all.nl/Ebook-bargercompascuum-Eerste-bewoners-op-lijstnummer-l109.html
http://fjmblom.home.xs4all.nl/collectie_broer_berens/nieuwe_bewoners_1873-1900/nieuwe_bewoners_van_bc_en_zwartemeer_1873-
1900_000.html
Dijk, van W. en D.P., Groeten uit Zwartemeer (Zwartemeer 2001)
Gort, D., Aan het veen verknocht (Groningen 1995)
Heringa, J., Het lichten van de vang. 50 jaar Molenbuurt Klazienaveen (Klazienaveen 2004)
Lübbers, H. ed., Zwartemeer 125 jaar jong (Assen 1996)
Steenhuis, G., 145 jaar Bargercompascuum (Barger-Compascuum 2011)
Steenhuis, G., Land op de schop (Barger-Compascuum 2013)
Visscher, W. Mr. Drs., Rond de Runde (Nieuw Amsterdam 1997) http://www.achterdebreedesloot.nl/de_grens_over_pagina1.htm
9/9
Ga terug naar het begin
