Overgang naar Zwartenbergerveen In het overgangsgebied staat volgens ooggetuigen aan de oostkant van de Bredesloot het huis dat bewoond wordt door ‘Buul’ Berend Robben, diens vrouw Ibeltje Kuipers, de kinderen Aafke ‘Aoffien’, Berendina en Pietronella met haar man Jan Dokter. Zij hebben eerst gewoond zuidelijker, in het Hebelermeerse Compascuum. Daar is in de jaren vijftig broer Bernard Robben op 16 jarige leeftijd in een van de wijken verdronken. Zie 145 jr BC, 2de druk, blz 126 of http://achterdebreedesloot.nl/145-jaar-bc/09.pdf Nog noordelijker in het overgangsgebied wonen de beide jongens van Wanningen en nog noordelijker tot het moment dat ze verhuizen naar Zwartenbergerweg 3 het gezin van Derk Dokter en Trientje Trip, zie 28 en noot 10 en 16. Het huis van Derk Dokter en Trientje Trip staat zo ongeveer tegenover het huis van Gerrit en Tinus Doek, Bredesloot 40. Zie: http://www.achterdebreedesloot.nl/emmer_compascuum_p1.htm Resumé Vanaf ongeveer 1885 wordt het gebied aan de Zwartenbergerweg bewoond. De oorspronkelijk Duitse grondeigenaren verhuren percelen aan eveneens Duitse boekweitboeren die op het bovenveen een bestaan proberen op te bouwen. Er ontstaat op ongeveer een halve kilometer vanaf de grens een langgerekte woonbuurt evenwijdig aan de grens. Opvallend veel huwelijken komen voort uit dit buurtschap.  De bewoning in het Zwartenberger Compascuum is laat. 25 jaar na de eerste bewoning aan de Runde en 10 jaar na de eerste bewoning van het Hebelermeerse Compascuum. Pas na 1915 komt de vervening. Sloten, kanalen en zijwijken worden gegraven en ontsluiten het gebied. De streek krijgt nieuwe bewoners. Nederlandse kanaal- en turfgravers vinden hier werk en gaan er wonen. Verveners bouwen huizen voor hun personeel. Her en der op het bovenveen of ‘beneden’ op het dal aan het kanaal. De oorspronkelijke huizen op het bovenveen worden afgebroken. Zij moeten plaats maken voor de in gang gezette veenafgraving. Een halve eeuw duurt deze veenwinning. Dan zijn alle percelen afgegraven en is er geen werk meer in de vervening. In de jaren 1960-1970 trekken de mensen weg. Meerdere komen te wonen in de dorpskern van Barger- Compascuum, anderen in die van Emmer-Compascuum of verderweg. Boeren; Sutman-De Wilt, Steenhuis-Mencke, Meijer, Nieman en Hospers nemen bezit van het land en bewerken de vruchtbare dalgrond. Gebruik van kunstmest is essentieel. Eerst nog met man en paard. Nu anders. Grote en zware trekkers met brede landbouwmachines bewerken het land. Begin jaren tachtig is de Zwartenbergerweg verhard. Veel mensen kom je er niet tegen. Soms een eenzame visser aan het kanaal of bij mooi weer een fietser, die de ruimte zoekt. Nog drie huizen Alle genoemde keten, barakken, woningen en huizen zijn geruimd, behalve het huis van Kohnken, Limietweg Oost 2, het huis van Jan Kuhl, Limietweg 18 en het huis van Salomons, Zwartenbergerweg 3. Het eerst genoemde huis wordt nu bewoond door Herman Hake. Hij bewerkt ook het land rondom. Het bouwvallige huis van Jan Kuhl staat verscholen onder de bomen en is te koop. Het ‘grote’ huis van Klaas Salomons wordt herbouwd en is in het bezit van de familie Dokter. Eerst nog twee foto’s 31. Schoolfoto uit 1924 met veel kinderen uit Zwartenberg De foto links is een portret uit 1924 van kinderen en leerkrachten van de eerste openbare lagere school (OLS I) in Barger- Compascuum. De foto heeft als nummer III gekregen. Dit houdt in dat vermoedelijk nog minstens 2 foto’s meer zijn gemaakt op die dag van leerlingen van de school. De school heeft gestaan aan de Postweg op het bovenveen tegenover de schuurkerk in het Veenpark. Veel kinderen komen uit het gebied waar nu de Zwartenbergerweg is, oa Bauerhuit, Poker en Nieman. Gré Theijken heeft deze foto aan haar kleinkinderen nagelaten, maar ook Marie Bauerhuit vond de foto na lang zoeken tussen haar papieren. Wie Gré Theijken op de foto is is niet duidelijk. Zie Lods, foto 6, blz 57. Marie Bauerhuit is het meisje, voorste rij, derde van rechts met de armen over elkaar. Met Marie Bauerhuit heb ik gesproken. In 2015 kent ze nog veel namen. Vlnr, achterste rij; Marie Wehkamp, jongens Pranger (?) en Siene Fischer. Eén na achterste rij; de onderwijzers Smit en Arp, Lies Wehkamp, o (2x), Arling (?), Heine en Bertus Fischer, o en juffrouw Swart en juffrouw Voorwinde. Twee na laatste rij; o, Nolly Brijan (?), Bernard Heller, o, o, Arling (?), o, o en o. Middelste rij: o, Marie Tiben (zij trouwt met Rieks Bauerhuit), Ginie Tiben, o, o (lijken 2 zussen) o, o (lijken 2 broers), Jan Bauerhuit, Trui Siekmann, Berend Bauerhuit en o. Voorste rij; o, o, o, Jan Poker, o, Rieks Bauerhuit, Rieks Nieman, Lies Nieman, Marie Bauerhuit, zelf, o en o. Opvallend is dat de kinderen die Marie Bauerhuit kent en uit haar woonbuurt komen allen bij elkaar staan. Wie herkent zijn voorouders? De kinderen van hervormde ouders bezoeken dan al de ‘School met den Bijbel’ aan het Verlengde Oosterdiep oz. Zij staan niet op deze afbeelding. Kennelijk groeit de openbare school en moet de gemeente de kinderen herverdelen. In 1928 gaan de kinderen uit Zwartenberg naar OLS III, de school bij de Springersbrug. In 1929 is de katholieke St Theresia school gereed en gaan katholieke kinderen naar deze school.       32. Een winters tafereel uit ongeveer 1947 De foto rechts toont meisjes en jonge vrouwen die allen wonen aan de Limietweg-noord of Zwartenbergerweg. Vlnr, achter; Sien Nijzing, Stientje Ensing, zie: http://www.achterdebreedesloot.nl/ tussen_viertorenbrug_p1.htm. Marie Greve, Marie Kuhl, Katrien Arling, Annie Greve, Marie Greve, O, Lies Feringa, Truus Speller en Siene Kuhl. Voor; Gré Langen, Annie Wittendorp, Sinie Robben, Annie Louwes en Geertje Ensing. De foto is in bezit van Sinie Heller-Hake en de namen van Siene Menzen-Kuhl. 11/14   Ga naar de volgende pagina