De Runde in noordelijke richting, ten noord-westen van Barger- Compascuum. Rechts van de rivier ligt tot kort na de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) het Voor Compascuum. Zichtbaar zijn links de bomen van Klazienaveen-Noord op het terrein van landgoed Scholtenszathe. Rechts van de onderbreking in de bomenrij aan de horizon is het bos op land van de voormalige boer Van Polen. Het Voor Compascuum liep tot voorbij dit bos Bronnen Ameln, J., ea., Sint Gerardus Majellakerk Barger-Oosterveld - van hulpkerkje naar rijksmonument- (Barger-Oosterveld 2015) Berens, J.B., Barger-Compascuüm (Nijmegen 2001, 4^de versie 2012)  Websiteversie; http://fjmblom.home.xs4all.nl/Ebook-bargercompascuum-titelblad.html  Berens, J.B., Map over inwoners van Barger-Compascuum en Zwartemeer 1873-1900 Websiteversie: http://fjmblom.home.xs4all.nl/collectie_broer_berens/nieuwe_bewoners_1873-1900/index.html  Bechtluft, H.H. ea., 200 Jahre Moorkolonien Twist 1786-1986 (Twist, 1986) Blanke, H., Emsländische Moorkolonien in Kriesse Meppen (Osnabrück 1938) Gerdes, Familieblad over de familie Gerdesz (Schuttorf 1574) met huisnaam Botkes ter gelegenheid van reunie gehouden in 1987 te Barger- Oosterveld Dijck, F.A., Barger-Compascuum in grootmoeders tijd Uitgegeven bij de Europese Bibliotheek in Zaltbommel (Zaltbommel 1991) Haitel, G., Nieters Family History 1993 (Calgary 1993) Kuis, J.B., Compascuum 1873-1948. Uitgegeven ter gelegenheid van het 75-jarig bestaan der St. Joseph-parochie te Barger-Compascuum  (Barger-Compascuum 1948)  De foto’s zonder bronvermelding zijn overgenomen uit ‘Nieters Family History 1993’ van Gary Haitel. Noten Noot 1. Zie: http://historischekringerica.nl/genealogie/laurens-hindrik-albert-carel-vroom/  Pastoor Vroom heet Laurens Hendrik Albert Carel M.A.Vroom. Hij is in 1825 geboren in Nieuwe Pekela en overlijdt in 1891 in Bedum. Hij doet de seminarie te Warmond en wordt in 1850 tot priester gewijd. Vroom is tweede pastoor van de parochie Nieuw Amsterdam. Zijn parochie bestaat uit Sleen, een deel van Dalen en Emmen. Hij is veel te voet onderweg naar zijn parochianen. Een zware klus. Het gebied is erg uitgestrekt, kent nauwelijks wegen, het bovenveen is slecht begaanbaar, en in natte tijden niet begaanbaar. In 1873 komt de bisschoppelijke goedkeuring om in Compascuum een eigen parochie te stichten. Met eigen pastoor, kerk en kerkhof. Pastoor Vroom gaat het land in om geld in te zamelen voor zijn armlastige parochie. Onder zijn leiding wordt de pastorietuin en pastoorsbos in Erica aangelegd. Hij moet in Erica een aantal huwelijken ‘clandistien’ gezegend hebben, zo vermeldt de historiesite van Erica. Waarschijnlijk kunnen de betreffende mensen geen uittreksel uit het geboorteregister overleggen en zijn ze ook voor de Burgerlijke Stand niet getrouwd. Zie ook (4). Toch huwt Vroom deze mensen. Dit heeft in 1876 voor het gerecht gediend. Vroom wordt vrijgesproken. Desalniettemin wordt hij in 1877 overgeplaatst naar de parochie in Bedum. Daar overlijdt hij in 1891 op 65 jarige leeftijd. Noot 2. Veertien kolonies, dit zijn Neurhede, Neudersum, Neusustrum, Twist, Schwartenpohl, Neuversen, Hebelermeer, Rütenbrock (Lindloh en Schwartenberg), Neudörpen, Neulehe, Neuarenberg, Neuvrees, Neubörger en Brennenberg. Noot 3. Horst Bechtluft en Herman Levelink uit Twist verhalen hierover in ‘200 Jahre Moorkolonien Twist 1786-1986’. Op pagina 47- 55 schrijven ze over de ‘Twister Auswanderung nach USA. Neuanfang in der Neuen Welt’. “Heuerleute, Torfbauern und Pächter lebten nur von dem Wenigen, das sie dem kargen Boden abgewinnen konnten. Geld war nicht vorhanden. Die Häuser waren weitgehend verfallen oder selbst notdürftig zusammengeflickt, eingesackte Mauern wurden mit Pfählen abgestützt. Die Behausungen waren natürlich feucht und zugig”……. “Es war im Herbst des Jahres 1840 gewesen, als sich acht Familien mit ihrem 39 Kindern und einigem Hausgesinde- insgesamt sechsig Menschen-  zum letztenmal in das armseliche Kirchlein auf dem Bült (Twist: GS) begeben hatten, um den Segen des Himmels für ihr unsicheres Vorhaben zu erflehen: Sie wollten jenseits des grossen Meers eine neue Heimat suchen, nachdem die Verhältnisse mitten im Moor immer bedrängter geworden war”. Noot 4. Zie; http://www.achterdebreedesloot.nl/drie_feiten_p1.htm  Noot 5. Zie: http://www.achterdebreedesloot.nl/immigratie_duitsers_p.htm  Noot 6. De foto staat afgedrukt in het familieblad Gerdesz, Schuttorf 1574, Botkes. Dit blad is uitgegeven tijdens de familiereunie gehouden in Barger-Oosterveld op 20 oktober 1987. Noot 7. Het Voor Compascuum is een woonstreek ten oosten van de Runde, achter de kerk van De Weerd in Klazienaveen-Noord. Het land ligt ten westen van de huidige Rolferszathe, de hoeve van de familie Rolfers aan het Oosterdiep wz even ten zuiden van de Viertorenbrug en Rolfers Outdoor. De familie Nieters heeft hier tot ongeveer 1913-1914 achter in het veld gewoond. Het land wordt gekocht door de familie Rolfers. Zij ontvenen de grond. Keten moeten nog in het veld gestaan hebben. Aldus Jan Willem Rolfers, die het weer van zijn vader Abel Rolfers heeft. Noot 8. De dochters van het echtpaar Nieters-Hermsen zoeken het ‘echt’ in de buurt. Oudste dochter Maria Helena (1866 BC-1894 BC)  trouwt met Jan Hüsers (1860 Exloerveen-1934 BC). Zijn ouderlijk huis staat dichtbij aan de Schoolweg-noord, plaats 16 (12). Gesina Regina (1868 BC- 1942 Boveld) trouwt met Johann Bernard Wübkes (1864 Hmeer-1904 BC), ook dichtbij van de Schoolweg-noord (13) en (14). Berend Wübkes overlijdt in 1904, Gesina Nieters verhuist dan naar Barger-Oosterveld. Maria Adelheid (1870 BC-1935 Boveld) trouwt met Johann Rudolf Ge(e)rdes (1860 Lindloh-1934 Boveld) van het geslacht met huisnaam Botkes (15). Het gezin Gerdes woont eerst aan de Schoolweg-zuid, op plaats 28, later achter in de Maatschappij (11). De naam Botkes komen we nog tegen in Barger-Oosterveld. Aan de Gerardusstraat staat de ‘Botkeshoeve’. Vader ‘Botkes Harm’ moet de eerste kroeg van Compas gehad hebben. Zie (9). Margaretha ‘Griet’ (1877 BC-1922 Zmeer) trouwt met Jan Conen (1874 NwD-1930 Zmeer) uit Nieuw Dordrecht. De familie Conen verhuist later naar Zwartemeer. Jongste dochter Anna (1884 BC-1972 Boveld) blijft lang met haar man Geert Hendrik Mensen (1881 Jboermussel-1945 Boveld) wonen bij haar ouders op de ouderlijke ‘stee’ in het Voor Compas. Rond 1913-1914 verhuist het paar naar Barger-Oosterveld. Noot 9. Zie het dit jaar ter gelegenheid van het 150 jaar bestaan van Barger-Compascuum uitgegeven boek: ‘Barger Compas 150 jaar op dreef’, blz 65. 4/5   Ga naar de volgende pagina